नेपाली जडीबुटीको बजार विस्तार: पूर्वी नाकाबाट १४ करोडको निर्यात, बङ्गलादेशमा बढ्यो माग

नेपालको हिमाली तथा पहाडी भेगमा पाइने बहुमूल्य जडीबुटीले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा राम्रो मूल्य पाउन थालेसँगै पूर्वी नाका काँकडभिट्टाबाट निर्यात व्यापारमा उल्लेख्य सुधार आएको छ। चालु आर्थिक वर्षको एक वर्षको अवधिमा काँकडभिट्टा नाका भई भारत र बङ्गलादेशतर्फ १४ करोड छ लाख ८३ हजार रुपैयाँ बराबरको १२ थरीका एक हजार १०८ मेट्रिक टन जडीबुटी निकासी भएको छ।

विशेषगरी बङ्गलादेशमा नेपाली चिराइतोको माग उच्च रहेकाले त्यसतर्फ २६९ मेट्रिक टन चिराइतो पठाउँदा ६ करोड ५६ लाख ३५ हजार रुपैयाँ स्वदेश भित्रिएको छ। यसका साथै भारततर्फ २ करोड ६६ लाख ६४ हजार मूल्यको ४२२ मेट्रिक टन तेजपात निर्यात भएको भन्सार प्रमुख नन्दकिशोर सिंहले पुष्टि गर्नुभएको छ।

परम्परागत भारतीय बजारमा मात्र सीमित नभई पछिल्लो समय बङ्गलादेशतर्फ रिठ्ठा, क्यानोला तेल, सतावर, मजिठो र जटामसीजस्ता उत्पादनको निकासी बढ्नुले नेपाली जडीबुटीको बजार दायरा फराकिलो बनेको देखाउँछ। बङ्गलादेशतर्फ मात्रै १८७ मेट्रिक टन रिठ्ठा, ४० मेट्रिक टन क्यानोला तेल र ५ मेट्रिक टन सतावर पठाई करोडौँ रुपैयाँ आम्दानी भएको छ।

परिमाणका हिसाबले कम भए पनि पदमचाल, जटामसी र टिमुरजस्ता हिमाली जडीबुटीले वैदेशिक बजारमा अत्यधिक राम्रो मूल्य पाएका छन्। क्वारेन्टाइन कार्यालयका अनुसार १२ मेट्रिक टन पदमचालबाटै ९४ लाख ८८ हजार रुपैयाँ र ५ मेट्रिक टन जटामसीबाट ६३ लाख ८० हजार रुपैयाँ सङ्कलन हुनुले उच्च पहाडी जडीबुटीको व्यावसायिक सम्भावना उजागर गरेको छ।

यसका साथै चुत्रो, नागबेली पाउडर, अमला र टिमुरजस्ता अन्य वनस्पति पनि नियमित रूपमा निकासी भइरहेका छन्। स्वदेशी स्तरमै उचित प्रशोधन र सरकारी तहबाट थप सहजीकरण हुन सकेमा पूर्वी नाकाबाट हुने यो निर्यातलाई अझ गुणात्मक रूपमा बढाउन सकिने स्थानीय सरोकारवालाहरूको विश्वास रहेको छ।