पश्चिम नेपालका क्यान्सर बिरामीमाथि चरम संकट: सरकारी उदासीनता र भुक्तानी विवादले रेडियोथेरापी सेवा ठप्प, बिरामी भारत धाउन बाध्य

नेपालगन्जस्थित सुशील कोइराला प्रखर क्यान्सर अस्पतालमा पछिल्लो तीन महिनादेखि रेडियोथेरापी सेवा ठप्प हुँदा पश्चिम नेपालका क्यान्सर पीडितहरू ठूलो मर्कामा परेका छन् । अस्पतालमा जडान गरिएको करोडौँ मूल्यको लिन्याक मेसिन बिग्रिएपछि लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका सर्वसाधारणहरू उपचारका लागि छिमेकी देश भारतका विभिन्न सहरहरूमा धाउन विवश भएका हुन् ।

खरिद सम्झौता र भन्सार कागजातमा प्राविधिक त्रुटि देखिएको बहानामा सप्लायर्स कम्पनीको बाँकी भुक्तानी रोकिँदा अस्पताल प्रशासनले मेसिन मर्मत गर्न सकेको छैन । तत्कालीन छानबिन समितिले मेसिनको गुणस्तरमा समस्या नरहेको प्रतिवेदन दिए पनि एचएस कोड र कन्ट्री अफ ओरिजिन फरक परेको भन्दै करिब आठ लाख अमेरिकी डलर भुक्तानी रोकिएको हो । पैसा नपाएको आक्रोशमा आपूर्ति गर्ने कम्पनीले आफ्ना प्राविधिकहरू अस्पताल पठाउन अस्वीकार गरेपछि रेडियोथेरापी सेवा पूर्ण रूपमा बन्द हुन पुगेको हो ।

विगत लामो समयदेखि उपचार गराइरहेका नागरिकहरू हाल बहराइच, लखनउ र दिल्ली जस्ता भारतीय सहरका महँगा अस्पतालमा जान बाध्य बनेका छन् । सरकारी तहमा देखिएको कानुनी अल्झन र प्रशासनिक ढिलासुस्तीको सजाय विपन्न नेपाली बिरामीले व्यहोर्नुपरेको छ । आफ्नै मुलुकमा सुलभ उपचार पाउने आशा बोकेर पश्चिम नेपालको प्रमुख सरकारी केन्द्रमा आउने बिरामीहरू लामो दूरीको यात्रा र चर्को खर्चको मारमा पिल्सिन बाध्य छन् ।

समस्या समाधानका लागि अस्पताल व्यवस्थापनले स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयसँग निरन्तर पत्राचार र छलफल गरिरहेको दाबी गरेको छ । अस्पतालका कार्यकारी निर्देशक डा. निरज भराईले मन्त्रालयबाट छिट्टै आवश्यक निर्णय आउने र सेवा सुचारु हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभएको छ । यस्तै सूचना अधिकारी डा. प्रविण गुप्ताले प्राविधिक जनशक्तिको व्यवस्थापनका लागि समेत मन्त्रालयसँग माग गरिएको र समस्या सुल्झाउन हरसम्भव प्रयास भइरहेको बताउनुभएको छ ।

सञ्चारमाध्यमले नागरिकको स्वास्थ्य अधिकार र जिम्मेवार निकायको जवाफदेहितालाई सधैँ प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने कानुनी एवं नैतिक दायित्व रहेको छ । यस संवेदनशील घडीमा बिरामीको जीवन रक्षाका लागि राज्यले विवाद तत्काल सुल्झाई उपकरण सञ्चालन गर्नुपर्ने देखिन्छ । सर्वसाधारणको बाँच्न पाउने हकको ग्यारेन्टी गर्दै अस्पताललाई राजनीतिक तथा प्रशासनिक दाउपेचबाट मुक्त राखेर स्वास्थ्य सेवा तुरुन्त बहाल गर्न सम्बद्ध सबै पक्ष गम्भीर बन्नु  मुख्य आवश्यकता हो ।