यि हुन एक्सरेका फार्इदा र असरहरू

हाम्रो शरिर मा वा शरिरभित्र लागेको चोट पटक रोग आदि पत्ता लगाउन एक्सरे को धेरै महत्व छ । शरिर भित्र अर्थात हड्डी टुट फुट भएको केहि अड्किएको जस्ता भित्रि रोग पत्ता लगाउने एक मात्र भरपर्दो औजार हो एक्सरे ।  विरामिको समस्या तथा रोग पत्ता लगाउन सहयोग गर्ने त्यहि एक्सरे तथा सिटिस्क्यान मानवको लागि कति घातक छ त ? यहि विषयमा काठमाडौको बिर अस्पतालमा दुई बर्ष कार्यअनुभव सम्हालेकी तथा हाल कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान जुम्लामा कार्यरत रेडियो टेक्नोलोजिस्ट स्निता गुरुंङ्ग ले यस सम्बन्धि केहि तथ्यहरु बताउनु भएको छ ।

एक्सरेको आविस्कार Wilhelm Conrad Rendgen ले सन १८९५ नोभेम्वर ८ का दिन गरेका हुन् । Rendgen  एउटा जर्मन प्रोफेसर थिए । उनले सर्वप्रथम आफ्नै ल्यावमा CATHODE Ray  को प्रयोग गरेका थिए । प्रयोग गरिरहंदा fluorescent crystal हरु उनको ट्यूवमा चम्किंदा छक्क परे । त्यसपछि उनले ग्लास Envolope मा positive र negative Electrodes  high current प्रयोग गरि Flourescent crystal लाई कालो कागजले छोपेका थिए र उनले त्यसै समयमा त्यांहा एक किसिमको प्रकाश देखे । जुन विकिरण भएको पछि थाहा पाए ।

उक्त विकिरणले कुनैपनि बस्तुको तस्विर बनाउने कुरा पत्ता लगाई सर्वप्रथम आफ्नै श्रीमतिको हातको एक्सरे गर्न सफल भए । उनको यही प्रयास नै चिकित्सा क्षेत्रकोलागी वरदान सावित भयो । उनको यही योगदानकालागी उनलाई सन् १९०१ म नोवेल पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो । उक्त विकिरण हेर्दा नदेखिने महसुस गर्न नसकिने तर क्यान्सर जस्तो डरलाग्दो रोग लगाउने हुंने हुंदा विकिरण बाट हुने फाईदा र बेफाईदाहरु मैले थोरै भएपनि पाठकहरुलाई प्रस्ट पार्नैपर्ने उचित ठानेको छु ।
फाईदाहरु
१ शरिर भित्र भएका विभिन्न रोगहरु तथा हड्डी भाँचिएको वा नभाँचिएको पत्ता लगाउन सकिन्छ ।

२ एक्सरको जाँच बिना कुनैपनि रोगहरुको सहि उपचार असम्भव प्राय छ । जस्तो शरिर भित्र कुनै शिसा, फलाम, काँडा, जस्ता ठोस बस्तु भए नभएको एक्सरे द्धारा सजिलै पत्ता लगाउन सकिन्छ ।
३ क्यान्सर जस्तो ठुलो रोगको उपचारका लागि पनि विकिरण दिएर केहि हदसम्म निको पार्न मद्धत गर्दछ । जस्लाई Radiotheraphy भनिन्छ ।
बेफाईदा तथा असरहरु

१ तत्काल देखिने असरहरु
थकान महसूस हुने, आँखा चिलाउने, पोल्ने र रातो हुने आँखा सम्बन्धि रोग लाग्ने ।
छाला चिलाउने, पोल्ने र दाग देखा पर्ने
२ दिर्घकालिन असरहरु
कपाल झर्ने, छाला सम्बन्धि जटिल रोगहरु देखापर्ने ।
विकिरणले गर्दा गर्भवति आमामा भएको बच्चालाई समेत असर परि बच्चा लुलो, लंगडो, वा अंग भंग भएर जन्मन सक्ने ।
विकिरणको लगातार प्रयोगले पुरुष र महिला दुबैमा बाझोपन जस्ता जटिल समस्या पनि आउन सक्ने।
विकिरणको लगातार प्रयोगले शरिरमा क्यान्सर लाग्न सक्ने ।
विकिरणका असरबाट बच्ने उपायहरु

विकिरण उत्पन्न हुने कुनैपनि किसिमको प्रयोगहरु मानव बस्तिभन्दा टाढा राख्ने ।
विकिरण उत्पन्न हुने ठाँउ वरपर अनावश्यक रुपमा नजाने वा नबस्ने ।
अस्पताल भित्र विकिररणबाट बच्ने उपाएहरु
१ अनावश्यक एक्सरे वा सिटिस्क्यान नगर्ने ।
सामान्यतया अस्पताल भित्र विकिरणबाट बच्ने सिद्धान्तहरु
१ दुरी
एक्सरे वा सिटिस्क्यान गर्दा विकिरणको स्रोतबाट टाढा रहने ।
२ समय
सकेसम्म कम समय प्रयोग गर्ने जसले गर्दा विकिरण उत्पन्न हुने समय घटि कम विकिरण उत्पन्न हुन्छ ।
३ एक्सरे वा सिटिस्क्यान कोठाको बनावट
कोठा बनाउदा भित्तामा lead को प्रयोग गर्ने र Concrete को भित्ता बनाउने ।
४ विकिरणमा काम गर्ने व्यक्तिले अनिवार्य रुपमा Apron Gonald shild, Thyroid shiled को प्रयोग गर्ने ।
विकिरणमा काम गर्ने ब्यक्तिले अनिवार्य रुपमा विकिरण मावन यन्त्रको प्रयोग गर्ने । जस्तै LTD Badge.