नेपालमा पर्यटन क्षेत्रको भविश्य

Abhiyanpost Abhiyanpost
|
बिहिबार, कार्तिक ८, २०७५
|
|
६१ पटक हेरिएको
Shares
नेपालमा पर्यटन क्षेत्रको भविश्य

सारांश

  • गणेश शाक्य, कृषि, जलश्रोत र पर्यटन क्षेत्रनै नेपालको प्रमुख आर्थिक श्रोत हुन भन्दा अतियुक्ति नहोला ।
  • यी तीन श्रोतहरु मध्ये कुल गार्हस्थ उत्पादनमा योगदानको हिसावले त कृषि क्षेत्र अझै पनि पहिलो स्थानमै रहि आएको छ ।
  • यति हुदाहुंदै पनि कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हुनुको सट्टा उल्टो वर्षै पिच्छे परनिर्भरता बढदै जानु उद्देक लाग्दो छ ।

गणेश शाक्य,

कृषि, जलश्रोत र पर्यटन क्षेत्रनै नेपालको प्रमुख आर्थिक श्रोत हुन भन्दा अतियुक्ति नहोला । यी तीन श्रोतहरु मध्ये कुल गार्हस्थ उत्पादनमा योगदानको हिसावले त कृषि क्षेत्र अझै पनि पहिलो स्थानमै रहि आएको छ । यति हुदाहुंदै पनि कृषि क्षेत्रमा आत्मनिर्भरता हुनुको सट्टा उल्टो वर्षै पिच्छे परनिर्भरता बढदै जानु उद्देक लाग्दो छ । जलश्रोतको कुरा गर्नुपर्दा यो जति नेपालको लागि आर्थिक विकासको दुष्टिकोणले उपयुक्त अरु कुनै श्रोत हुनै सक्तैन । तर यसको विकासको लागि ठुलो लगानीको आवश्यक हुने, लगानीको प्रतिफल लिन लामो समय कुर्नुपर्ने हुन्छ । तसर्थ, अहिलेको अवस्थामा पर्यटन क्षेत्रलाई विषेश प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाउने हो भने यस क्षेत्रले अन्य दुई क्षेत्रहरुको दाँजोमा छिटो आर्थिक छलाङ्ग मार्न सक्ने प्रवल सम्भावना छ । भविश्य उज्वल छ ।

विश्व मानचित्रमा आर्थिक दृष्टिकोणले पर्यटन क्षेत्रले उल्लेखनिय प्रगति गर्दै आएको छ । वल्र्ड ट्राभल एण्ड टुरिजम काउन्सिल (डब्लु. टि.टि.सि.) ले विश्लेषण गरे अनुसार सन् २०१७ मा कुल ग्लोबल गार्हस्थ उत्पादनमा यस क्षेत्रको १०.४ प्रतिशत योगदान रहेको छ । विश्वको कुल रोजगारी मध्ये यस क्षेत्रले ९.९ प्रतिशत रोजगारीको अवसर प्रदान गरेको छ अर्थात कुल ३१ करोड ३० लाख मान्छेलाई रोजगारी प्रदान गरेको छ ।

नेपालको कुरा गर्नुपर्दा डब्लु.टि.टि.सि.कै विश्लेषण अनुसार सन् २०१७ मा यस क्षेत्रले प्रतक्ष कुल गार्हस्थ उत्पादनमा ने.रु. ९९.८ अर्ब अर्थात ४ प्रतिशत योगदान पु¥याएको छ । सन् २०१८ मा यस क्षेत्रको योगदान ४.९ प्रतिशतका दरले बढ्ने अनुमान गरेको छ । त्यसैगरि, सन् २०१७ मा नै कुल गार्हस्थ उत्पादनमा ७.८ प्रतिशत अर्थात ने.रु. १९५ अर्ब योगदान रहेको छ । यो योगदान सन् २०१८ मा ५.२ प्रतिशतका दरले बढ्रने अनुमान छ ।

प्रतक्ष रोजगारी तर्फ सन् २०१७ मा यस क्षेत्रले ४ लाख ९७ हजार ५ सय जनालाई रोजगारी दिएको छ । यो भनेको कुल राष्ट्रिय रोजगारीको ३.२ प्रतिशत हो । सन् २०१८ मा ४.२ प्रतिशतका दरले रोजगारी बढ्ने अनुमान छ । कुल रोजगारी योगदानको हिसाबले सन् २०१७ मा यस क्षेत्रले १० लाख २७ हजार जनालाई रोजगारी दिएको छ जुन कुल रोजगारीको २.३ प्रतिशत हिस्सा हो । सन् २०१८ मा यस क्षेत्रवाट ७.६ प्रतिशतका दरले कुल रोजगारी बढ्ने अनुमान छ ।

अवसरहरु
पर्यटन विकासको लागि नेपाल अति उपयुक्त छ भन्ने कुरा सबैलाई सर्बविदितै छ । तसर्थ, लगानी बढाउनको लागि अवसरहरु पनि प्रयाप्त छन । पर्यटकलाई आकर्षण गर्नको लागि नेपालमा कुनै श्रोतको कमि छैन । विश्वको सर्बोच्च शिखर सगरमाथा र बुद्धको जन्मस्थलको नांउ मात्रैले पनि काफी छ । त्यसैगरि, विभिन्न विश्व सम्पदाहरु, विभिन्न जाती, धर्म, संस्कृति, अग्ला अग्ला हिमश्रृंखलाहरु, ताल तलैयाहरुको पनि कमि छैन । साहसिक पर्यटकहरुको लागि पनि त्यतिकै श्रोतहरु विद्यमान छन यहाँ । ट्रेकिङ्ग, ¥याफ्टिङ्ग, बन्जि जम्प, प्यारा ग्लाइडिङ्ग आदि उदाहरणिय आकर्षणहरु हुन । वाइल्ड लाइफ तथा पर्यावरण तर्फ रुचि राख्ने पर्यटकहरुलाई पनि कुनै कमि छैन । मात्र उचित व्यवस्थापनको जरुरी छ ।

चुनौतीहरु
हो, पर्यटन विकासको लागि लगानी गर्ने प्रसस्त अवसरहरु छन तर यसको अर्थ यो क्षेत्र पूर्ण चुनोती विहिन चाहिं हैन । चारैतिर चु्नौतीनै चुनौती छन । पयटर्न विकासको लागि सवैभन्दा महत्वपूर्ण विषय भनेको सुरक्षाको प्रत्याभुती हो । देश चाहे जतिसुकै सुन्दर किन नहोस यदि त्यहां उ सुरक्षित थान्दैन भने असुरक्षित ठांउमा को भ्रमण गर्छ ? नेपाल भ्रमण आउने पर्यटक शत प्रतिशत सुरक्षित छ भन्ने प्रमाणित गर्न सक्ने अवस्था अहिले पनि छैन । बेला बेलामा पर्यटकहरु लुटिने गरेको, ठगिने गरेको र कहिलेकांहि त हत्या पनि हुने गरेको समाचार सु्न्नमा आइरहेकै हो । हो, यस विषयमा सरकार, राज्य प्रदेश, स्थनिय निकाय आदि जे जे छन सबै सरोकारवालहरुले गम्भिर रुपले सोच्नै पर्छ । आगामी दिनहरुमा यस्तो घटनाहरु कुनै हालतमा दोहरिन दिनु हुंदैन । नेपाल पर्यटकको लागि शतप्रतिशत सुरक्षित स्थान हो भन्ने कुरामा प्रमाणित गर्नु गराउनु प¥यो ।

अर्को महत्वपूर्ण विषय भनेको स्वस्थ्य र सरसफाईका कुरा हुन । मुलुक जति जति विकसित र सम्पन्न हुंदै जान्छन् त्यति त्यतिनै त्याँहाका नागरिक स्वास्थ्य प्रति सचेत हुंदै जान्छन् । तर नेपालमा अझैपनि नागरिक तथा सरकार यस विषयमा त्यति गभिर भएको पांइदैन । काठमाण्डौ शहर लगायत देशका विभिन्न प्रमुख शहरहरुनै फोहरको दुंगरले दुर्गन्धित छन, सबैलार्इै थाहा भएकै कुरा हो । सडक बाटो जताततै हिलो वा धुलोनै धुलो । वागमती विष्ण्मती जस्ता पवित्र नदीहरुमा पानी बगेको हो कि नाला बगेको केहि थाहा छैन । तारे होटलहरुलाई नगन्ने हो भने यहाँका अधिकांश सानातिना होटल रेष्टुराँहरुमा सर्भ गरिने खाना पनि स्वस्थ्यवर्धक छैन । यो कुरा त बेलाबेलामा गरिने गरेको अनुगमनलेनै पुष्टि गरिरहेको छ । यस्तै यस्तै चीजहरु हेर्न र अनुभव गर्न आएका त हैन होला नी पर्यटकहरु । एकपल्ट भ्रमणमा आएका पर्यटकलाई फेरि फेरि आंउ आंउ जस्तो वातावरण श्रृजना गर्ने कि ”नेभर अगेन“ भन्न लगाउने ? यो कुरा बुझ्नु प¥यो सम्वन्धित निकायहरुले । नेपाल भ्रमणमा आउने पर्यटकहरुको फ्रिक्वेन्सी तालिका हेर्ने हो भने पटक पटक दोह¥याई तेह¥याई आउनेको संख्या भन्दा एकपल्ट मात्र आउनेको संख्या अत्याधिक छ । यसले पनि नेपालको पर्यटकलाई पु¥याउदै आएको सेवाको गुणात्मक पक्ष प्रस्त पारेको छ ।

उल्लेखित चुनौतीहरुलाई अवसरमा बदल्न सकेको खण्डमा नेपालको हालको पर्यटन क्षेत्रले निसन्देह काँचुली नफेर्ला भन्ने छैन । तर, यस क्षेत्रको तिब्र विकासको लागि अहिले भईरहेको लगानीको रकम प्रयाप्त भने छैन । फेरि डब्लु.टि.टि.सि.कै प्रतिवेदन अनुसार सन् २०१७ मा यस क्षेत्रमा ने.रु. १७.३ अर्ब लगानी भएको छ । कमसेकम पनि एक खर्ब रुपैयाको लगानी हुनु आवश्यक देखिन्छ । साथै प्रत्येक वर्ष १० प्रतिशतको हिसाबले लगानी बढाउदै लैजानु पर्ने देखिन्छ । पर्यटन उद्योगलाई आवश्यक लगानी स्वदेशीलेनै जुटाउन सक्ने अवस्था छ । आवश्यक भौतिक पूर्वाधार, पयर्पटकमैत्री नीति निर्माण गर्ने कार्य सरकारी पक्षले र अन्य सेवामूलक कार्य निजि क्षेत्रको तर्फवाट समन्वयात्मक ढंगले गर्दै जांदा उपयुक्त होला । परिवर्तित समय अनुसार पर्यटन उद्योगलाई विषेश प्राथमिकताका साथ अगाडी बढाउने हो भने यसले भविश्यमा नेपाललाई आर्थिक समृद्धि तर्फ अवश्य दोह¥याउने छ ।

प्रतिक्रिया

कमेन्ट लेख्नुहोस्

तपाईंको इमेल ठेगाना प्रकाशित हुनेछैन। आवश्यक फिल्डहरू चिन्ह लगाइएका छन् *

कुल कमेन्ट: 0
यो खबर पढेर तपाईंलाई कस्तो महसुस भयो ?

यो पनि पढौँ

केक काटेर हर्षोल्लास मनाएपछि पार्टीको स्थायी कमिटी बैठक सुरु
केक काटेर हर्षोल्लास मनाएपछि पार्टीको स्थायी कमिटी बैठक सुरु
नेप्से परिसूचक लगातार तेस्रो दिन पनि घट्यो
नेप्से परिसूचक लगातार तेस्रो दिन पनि घट्यो
अध्यक्ष राणाले लगानी वृद्धि गर्न आग्रह गर्ने
अध्यक्ष राणाले लगानी वृद्धि गर्न आग्रह गर्ने
विप्लवका नेतालाई राज्यविरुद्ध अपराधमा मुद्दा, आजीवन कैद हुन सक्ने
विप्लवका नेतालाई राज्यविरुद्ध अपराधमा मुद्दा, आजीवन कैद हुन सक्ने
सम्झनालाई बार लाएर राेक्न नखाेज्न अंकित बाबुकाे अाग्रह
सम्झनालाई बार लाएर राेक्न नखाेज्न अंकित बाबुकाे अाग्रह
अत्याधुनिक ध्यान केन्द्र निर्माण कार्यले पायो तिव्रता
अत्याधुनिक ध्यान केन्द्र निर्माण कार्यले पायो तिव्रता
सुँगुरको मासु खाएका अर्का कैदी बिरामीको मृत्यु,
सुँगुरको मासु खाएका अर्का कैदी बिरामीको मृत्यु,
राफल इस्टिच्युट अफ फेसन एण्ड आर्टको अडिसनको  अन्तिम इभेन्ट १५ सेप्टेम्बर २०१७ मा आयोजित हुनगइरहेको  छ ।
राफल इस्टिच्युट अफ फेसन एण्ड आर्टको अडिसनको अन्तिम इभेन्ट १५ सेप्टेम्बर २०१७ मा आयोजित हुनगइरहेको छ ।
गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा भारी वर्षाको सम्भावना
विश्वकै खराब एयरलाइन्स
विश्वकै खराब एयरलाइन्स

तपाईंले छुटाउनुभयो कि?